Een Toegankelijk Web Bouwen: Het Verhaal van Joomla
Ik herinner me nog goed hoe anders het internet er zo’n 20 jaar geleden uitzag. Websites werden grotendeels gebouwd met behulp van tabellen – destijds waren er nauwelijks andere mogelijkheden om content te structureren. Ontwerptrends zoals bewegende gifjes, slagschaduwen, afgeronde hoeken en felle kleuren domineerden de visuele stijl. Mobiele apparaten speelden nog geen enkele rol, en responsive design bestond eenvoudigweg niet. Bruikbaarheid had toen een heel andere betekenis, en contentbeheer was vooral een technische taak die was voorbehouden aan ontwikkelaars. Voor redacteuren was het vaak een flinke uitdaging.
In die omgeving werd Joomla! geboren in 2005, als fork van het Mambo-project. Vanaf het begin vond ik Joomla! en zijn community inspirerend, omdat het platform flexibel, aanpasbaar en gebruiksvriendelijk wilde zijn – niet alleen voor ontwikkelaars, maar ook voor bureaus, organisaties en freelancers. Het doel was duidelijk: het eenvoudiger maken om websites te creëren en te beheren, zonder in te leveren op kwaliteit of functionaliteit.
Toegankelijkheid was destijds al een belangrijk aandachtspunt voor mij. Ik wilde ervoor zorgen dat websites toegankelijk zouden zijn voor iedereen – ongeacht hun mogelijkheden of de ondersteunende technologieën die ze gebruikten. Joomla! moest mijn hulpmiddel worden om dit te realiseren, en ik wist al vroeg dat ik me actief moest inzetten.
Discussies rond toegankelijkheid en “Lees meer”-links
Ik herinner me nog levendig de felle discussies over toegankelijkheid in die tijd:
Open brief aan de Joomla! Community
Een bijzonder verhitte discussie ging over de introductie van aangepaste “Lees meer”-tekst.
Een “Lees meer”-link is een korte link die in artikelen wordt gebruikt om van een voorvertoning of introductie naar de volledige tekst te gaan. Het helpt content overzichtelijk te houden en pagina’s compact, waarbij pas meer getoond wordt als de lezer geïnteresseerd is.
Het probleem was (en is) dat als een pagina meerdere links heeft die allemaal simpelweg “Lees meer” heten, de belangrijke context ontbreekt. Blinde of slechtziende gebruikers die navigeren met screenreaders konden niet weten waar de link naar verwees. Joomla! zette een grote stap vooruit door het mogelijk te maken om voor elk artikel een aangepaste tekst bij de “Lees meer”-link te gebruiken. Wat misschien een klein detail lijkt, was een enorme verbetering voor gebruikers van screenreaders, omdat de context nu duidelijk was en niet meer geraden hoefde te worden. Joomla omarmde deze ideeën al vroeg en consequent – lang voordat toegankelijkheid een breed besproken thema werd in andere systemen.
De Beez-template
In 2008 werd de Beez-template geïntroduceerd, wat een belangrijke mijlpaal markeerde in Joomla’s toegankelijkheidsreis. Vanaf het begin lag de nadruk bij Beez op semantische HTML, een duidelijke kopstructuur en ondersteuning voor screenreaders – functies die Joomla tot een pionier maakten in toegankelijke webdesign. Het gaf een geweldig gevoel om te kunnen bijdragen aan iets zo belangrijks, en te zien hoe het uiteindelijk in de Joomla-kern terechtkwam.
Met template overrides kregen Joomla-gebruikers de mogelijkheid om de HTML-output precies te beheersen zonder de kern van het systeem aan te passen. Daardoor kon de markup specifiek worden afgestemd op toegankelijkheidseisen. Die flexibiliteit is vandaag nog steeds een van Joomla’s sterke punten en stelt ons in staat om code te leveren die aansluit bij de behoeften van alle gebruikers.
Ondanks de kracht van template overrides bleef de Joomla-community werken aan het verbeteren van de kern-output van Joomla zelf. Echte toegankelijkheid kan immers alleen bereikt worden wanneer niet alleen de templates, maar ook de onderliggende systeemoutput schoon, begrijpelijk en toegankelijk zijn.
Joomla! 4: Backend-toegankelijkheid op de voorgrond
Toegankelijkheid stopt niet bij het zichtbare deel van een website. De Joomla! backend – de administratieve interface waar content wordt aangemaakt en beheerd – kwam eveneens in de schijnwerpers te staan. Met Joomla! 4 werd de backend grondig gemoderniseerd, met toegankelijkheid als uitgangspunt. Er werden functies toegevoegd zoals hoog-contrastmodi, grotere lettertypes, toetsenbordnavigatie en verbeterde compatibiliteit met screenreaders. Het doel: niet alleen toegankelijke websites leveren, maar ook mensen met een beperking in staat stellen om als contentredacteuren aan de slag te gaan.
De rol van het Joomla Accessibility and Usability Team
Een sleutelfiguur in dit voortdurende proces is het Joomla Accessibility and Usability Team. Dit toegewijde team binnen de community richt zich volledig op het systematisch verbeteren van toegankelijkheid in Joomla, zowel aan de frontend als de backend. Ze testen nieuwe functies op toegankelijkheid, geven aanbevelingen, ondersteunen releases en zorgen ervoor dat Joomla blijft voldoen aan internationale standaarden zoals WCAG 2.2 AA.
Een CMS met principes: Joomla’s duidelijke toewijding aan toegankelijkheid
In de loop der jaren is Joomla uitgegroeid tot een CMS dat niet alleen indruk maakt met flexibele technologie en modern design, maar ook met zijn sterke en consequente toewijding aan toegankelijkheid. Vandaag de dag is Joomla een van de weinige systemen die toegankelijkheid niet ziet als een bijzaak, maar als een integraal onderdeel van zijn fundament. Het is een belofte die de community versie na versie blijft nakomen.
En daarvoor ben ik diep dankbaar – aan de hele community en aan iedereen die zich de afgelopen 20 jaar zo gepassioneerd heeft ingezet.