Het is niet de eerste keer dat we schrijven over hoe je de Joomla-backend een prettige werkplek maakt — voor jezelf én voor je klanten. In dit artikel verzamelen en actualiseren we praktische tips en trucs, van eenvoudige aanpassingen tot meer complexe wijzigingen in het backendmenu.

Joomla wordt geleverd met een responsieve en toegankelijke backendtemplate genaamd Atum. Net als elke Joomla-template kan deze worden aangepast via parameters, een user.css, overrides, modules en child templates. Vrijwel alles wat je in de frontend kunt doen, kan ook in de backend. Maar vergeet niet: Atum is gebouwd volgens WCAG 2.1 AA-richtlijnen. Wat je ook verandert, zorg ervoor dat de toegankelijkheid behouden blijft. 

 

Voorgerechten (Starters)

In dit gedeelte vind je tips die je kunt toepassen zonder te coderen.

Alles gebeurt via Joomla-instellingen, templateparameters en de beheerinterface.

1) De identiteit van je klant
Als je een website voor een klant bouwt, geef de backend dan hun huisstijl met kleuren en logo. Een herkenbare omgeving wekt vertrouwen en vermindert het “waar ben ik?”-gevoel.

Toegankelijkheid:
Bij felle kleuren (zoals geel of oranje) moet je altijd het contrast controleren. Een goede contrastverhouding is minimaal 4.5:1 voor normale tekst. Kies indien nodig een donkerdere variant. 

 

2) Inlogpagina
De eerste indruk telt. De backend-inlogpagina is het eerste wat een klant ziet. Het formulier staat rechts, maar de linkerzijde kun je gebruiken als informatiepaneel.

Gebruik deze ruimte voor custom modules.
Pas bijvoorbeeld de module mod_loginsupport aan met nuttige links voor de klant. Voeg contactgegevens of een welkomstbericht toe.

Je kunt ook de titel en links aanpassen via taaloverrides. 

 

 

3) De customtop-balk
De customtop-positie loopt over de volledige breedte van elke backendpagina. Hier kun je een custom module plaatsen, eventueel per gebruiker of gebruikersgroep via ACL.

• Voor developers: een waarschuwingsbalk (“je werkt LIVE”)
  
• Voor beheerders: contactinformatie of supportdetails 
  

 

 

4) Een opgeruimd dashboard
De backend bevat veel tools, maar je hebt ze niet allemaal nodig. Door op te ruimen verminder je cognitieve belasting en help je gebruikers sneller vinden wat ze zoeken.

• Publiceer ongebruikte Quick Icons niet
• Deactiveer ongebruikte notificatieplugins
• Verberg overbodige modules
• Zet belangrijke tools bovenaan
• Groepeer modules visueel (zonder CSS, via module-instellingen)
• Maak een eigen Quicklinks-module

 

 

Soepen en salades

 

Iets geavanceerder, maar nog zonder code — wel met planning.

1) Spreek de taal van de gebruiker
Joomla is vertaald, maar sluit niet altijd aan bij de doelgroep. Met taaloverrides pas je teksten aan zonder corebestanden te wijzigen.

Gebruik bijvoorbeeld formele of juist eenvoudige taal, afhankelijk van de gebruiker.

 

2) Guided Tours aanpassen
De Guided Tours helpen nieuwe gebruikers. Als je menu’s of dashboards aanpast, werk dan ook de tours bij.

Dit kan via: Systeem → Guided Tours

 

 

Kleine gerechten (Small Plates)

Tot nu toe zijn het eenvoudige aanpassingen. Hieronder heb je wat meer technische kennis nodig.

1) Aanpassen met child templates
Elke gebruiker kan een eigen backendlayout krijgen via child templates.

Waarom?

• Toegankelijkheid (bijv. grotere tekst, andere kleuren)
• Minder afleiding voor screenreaders
• Grotere knoppen voor gebruikers met motorische beperkingen
• Compacte weergave voor power users

Instellen:
Ga naar Systeem → Templates → Atum, maak een child template en wijs deze toe aan gebruikers of groepen.

2) Gebruikersgroepen, toegangslevels & rechten
Met Joomla ACL krijgt elke gebruiker precies de juiste toegang.

⚠️ Belangrijk: maak altijd een backup voordat je ACL aanpast.
                                 LET OP:   Geen backup = problemen! 

 

Hoofdgerechten (Mains)

Deze technieken vereisen meer inspanning.

1) Template overrides
Net als in de frontend kun je backendlayouts overschrijven.
Lees daarover in een eerder gepubliceerd Magazine-artikel  Joomla is yours and so is the backend template atum

2) Menu-presets
Het backendmenu kan aangepast worden.

• Activeer een alternatief menu (zoals in Joomla 3) via module-instellingen
• Menu’s worden gegenereerd via presetbestanden in com_menus
• Overrides hiervan moeten handmatig gebeuren 

3) Eigen menumodule
Je kunt een volledig eigen adminmenu bouwen voor maximale controle.

 

4) Chef’s special: preset override
Kopieer presetbestanden handmatig naar je template en pas ze aan.

Voorbeeld: verplaats de mediaknop naar het hoofdmenu.

 

 

 

Nu kun je de preset aanpassen. Mijn favoriete wijziging is om de mediaknop van Content naar het eerste menuniveau te verplaatsen, met een eenvoudige preset override.

 

Dessert (toetjes!)

 

Extensies van derden
In de Joomla Extension Directory (JED) vind je extra tools.

Let op:

• Controleer compatibiliteit
• Controleer onderhoud en updates
• Test altijd eerst 

 

Digestief (cadeautje)

“Toen ik dit schreef, begrepen alleen God en ik het. Nu alleen God nog.”

Documenteer alles wat je aanpast: overrides, modules, taalwijzigingen.
Schrijf een changelog zodat toekomstige ontwikkelaars begrijpen wat er is gebeurd.

Best practices:

• Gebruik liever taaloverrides dan template overrides
• Test altijd bij updates
• Overdrijf niet: de backend is een werkplaats, geen catwalk

 

Tot slot

De Joomla-backend is een gereedschapskist. Van een simpele kleurwijziging tot een volledig aangepaste beheeromgeving — alles is mogelijk zonder één regel PHP.

Begin klein:

• Pas de loginpagina aan
• Ruim het dashboard op
• Voeg een helpmodule toe

Bouw daarna verder op basis van wat gebruikers echt nodig hebben.

Heb jij eigen tips voor backend-aanpassingen? Deel ze in de reacties — de community leert het meest van praktijkervaring.

 

Dit artikel werd oorspronkelijk gepubliceerd in het Joomla Community Magazine.
Lees alle artikelen in het magazine via deze link
Joomla! bestaat al 21 jaar als Open Source project. Dat is een lange tijd in technologiejaren! 20 jaar geleden kon je niet eens een iPhone bezitten, of X gebruiken en waarschijnlijk had je geen Facebook-account maar een Hyves-account 😊.
Er is veel gebeurd, maar Joomla! is al die tijd een duurzame keuze gebleken als CMS voor miljoenen websites wereldwijd, ondersteund door een betrokken community.